چنگیز حبیبیان، خواننده باسابقه موسیقی پاپ، در گفت‌وگویی درباره دلایل کاهش فعالیت‌های هنری خود، از تأثیر شرایط اقتصادی و اجتماعی بر تولید موسیقی و برگزاری کنسرت‌ها سخن گفت. او معتقد است نبود ثبات، افزایش هزینه‌های تولید و اجرا، محدودیت فرصت‌های انتشار آثار و کمبود حمایت از هنرمندان، فعالیت حرفه‌ای در این حوزه را دشوار کرده است. حبیبیان همچنین هشدار داد که آینده برگزاری کنسرت‌ها به‌تدریج رو به زوال می‌رود.
چنگیز حبیبیان این روزها چه می‌کند؟
حبیبیان که آخرین بار پاییز ۱۴۰۲ در قالب پروژه مشترک «خاطره‌سازها» روی صحنه رفت، می‌گوید در سال‌های اخیر بیشتر وقت خود را به رشته اصلی تحصیلی و حرفه‌ای‌اش، یعنی معماری و فعالیت در حوزه نظام مهندسی، اختصاص داده است. او دارای مدرک دکترای معماری است و به دلیل شرایط نامناسب موسیقی، تمرکز بیشتری بر پروژه‌های ساختمانی دارد؛ هرچند به گفته خودش بازار این حوزه نیز وضعیت مطلوبی ندارد.
این خواننده در عین حال از تولید دست‌کم ۱۰ قطعه موسیقی خبر داد که هنوز فرصت انتشار آن‌ها فراهم نشده است. به اعتقاد او، شرایط روحی و اقتصادی جامعه و نبود ثبات، انگیزه و امکان عرضه آثار تازه را کاهش داده است.
حبیبیان همچنین گفته است پیگیر برگزاری کنسرت بوده، اما این تلاش‌ها هنوز به نتیجه نرسیده است. با این حال، قرار است اجرایی در دی‌ماه و در یکی از سالن‌های بلک‌باکس با ظرفیت حدود ۳۰۰ نفر برگزار شود؛ اجرایی که به گفته او می‌تواند فرصتی برای تغییر حال‌وهوای مخاطبان باشد.
افزایش هزینه تولید موسیقی و دشواری انتشار آثار
حبیبیان یکی از مهم‌ترین مشکلات هنرمندان را بالا رفتن هزینه تولید آثار موسیقایی می‌داند. او می‌گوید ساخت یک قطعه آکوستیک ممکن است بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون تومان هزینه داشته باشد و تولید یک آلبوم باکیفیت، با حضور آهنگسازان و ترانه‌سرایان حرفه‌ای و استفاده از سازهای مناسب، بیش از یک میلیارد تومان هزینه در پی داشته باشد.
از نگاه این خواننده، دشواری‌ها به مرحله تولید محدود نمی‌شود و پس از آماده شدن اثر، مسئله مهم دیگری یعنی پیدا کردن بستر مناسب برای انتشار و شنیده شدن آن مطرح است. او معتقد است فرصت کافی برای معرفی آثار تازه در رسانه‌های داخلی، از جمله صداوسیما، در اختیار بسیاری از هنرمندان قرار نمی‌گیرد.
کاهش درآمد موسیقی و تغییر مسیر زندگی هنرمندان
این خواننده با اشاره به وضعیت معیشتی فعالان موسیقی گفته است برخی از دوستانش برای تأمین هزینه‌های زندگی، سازهای خود را فروخته‌اند. به گفته او، حتی هنرمندان تحصیل‌کرده و توانمند نیز گاهی ناچار شده‌اند به مشاغلی خارج از حوزه تخصصی خود، مانند پیک موتوری، روی بیاورند.
حبیبیان تأکید می‌کند که در چنین شرایطی، هنرمند نه توان مالی کافی برای تولید اثر دارد و نه چشم‌انداز روشنی برای بازگشت سرمایه و ادامه فعالیت حرفه‌ای می‌بیند. او این وضعیت را یکی از عوامل کاهش تولیدات موسیقی در میان خوانندگان نسل‌های گذشته و هنرمندان جوان می‌داند.
هوش مصنوعی و تغییر فضای تولید موسیقی
حبیبیان در بخش دیگری از صحبت‌هایش به گسترش استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در تولید موسیقی اشاره کرده است. به اعتقاد او، برخی افراد با وارد کردن ترانه به این ابزارها می‌توانند در مدت کوتاهی قطعه‌ای تولید کنند که هزینه بسیار کمتری نسبت به فرایند حرفه‌ای آهنگسازی و ضبط دارد.
او این روند را در کنار مشکلات اقتصادی و کاهش فرصت‌های کاری، عاملی مؤثر بر وضعیت تولید موسیقی می‌داند و معتقد است آثار سریع و کم‌هزینه، هرچند ممکن است از نظر شنیداری قابل قبول باشند، لزوماً جایگزین فرایند حرفه‌ای و تولید ماندگار نمی‌شوند.
ضرورت رعایت کپی‌رایت و حمایت مالی از هنرمندان
این خواننده نبود سازوکار مؤثر برای پرداخت حق هنرمندان از محل پخش آثار را یکی دیگر از مشکلات موسیقی ایران دانسته است. او با اشاره به کشورهایی که قوانین کپی‌رایت در آن‌ها اجرا می‌شود، توضیح داده است که در چنین نظام‌هایی، هنرمند می‌تواند متناسب با پخش اثر خود از رسانه‌ها، از درآمد و حق مشخصی برخوردار شود.
به گفته حبیبیان، در ایران بسیاری از هنرمندان برای پخش آثارشان با دشواری روبه‌رو هستند و حتی پس از تولید یک قطعه نیز تضمینی برای شنیده شدن یا کسب درآمد از آن وجود ندارد. او همچنین فعالیت در برخی پلتفرم‌های خارجی را با محدودیت‌ها و ملاحظات خاصی همراه می‌داند.
چرا حبیبیان آینده کنسرت‌ها را نگران‌کننده می‌داند؟
حبیبیان افزایش هزینه‌های برگزاری کنسرت و ریسک اقتصادی تهیه‌کنندگان را از عوامل اصلی کاهش اجراها عنوان کرده است. به اعتقاد او، تهیه‌کنندگان نمی‌توانند به‌طور مداوم با زیان مالی روبه‌رو شوند؛ زیرا آن‌ها نیز برای ادامه فعالیت به بازگشت سرمایه و سود اقتصادی نیاز دارند.
او با بیان اینکه آینده برگزاری کنسرت‌ها به‌تدریج رو به زوال می‌رود، معتقد است ادامه این روند بدون حمایت جدی، امکان فعالیت بسیاری از گروه‌ها و هنرمندان را محدودتر خواهد کرد. از نگاه او، مسئله دیگر تنها با تلاش فردی خوانندگان یا تهیه‌کنندگان حل نمی‌شود و به برنامه‌ریزی و پشتیبانی گسترده‌تری نیاز دارد.
درخواست حمایت از وزارت ارشاد و صداوسیما
این خواننده خواستار ورود جدی نهادهای فرهنگی به مشکلات اقتصادی و اجرایی موسیقی شده و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و صداوسیما را از مجموعه‌هایی دانسته است که می‌توانند در حمایت از این حوزه نقش‌آفرینی کنند.
حبیبیان می‌گوید با وجود حدود ۳۰ سال فعالیت در مرکز موسیقی، طی دو تا سه سال اخیر سفارش تازه‌ای برای تولید اثر دریافت نکرده و تنها قطعه‌ای برای ماه محرم، آن هم دو سال پیش، خوانده است. او تأکید می‌کند این وضعیت تنها مختص خودش نیست و بسیاری از خوانندگان هم‌نسل او و حتی هنرمندان جدید نیز با کمبود فرصت همکاری روبه‌رو هستند.
او همچنین به شمار زیادی از خوانندگانی اشاره کرده که در آزمون‌های مربوط به همکاری شرکت کرده و پذیرفته شده‌اند، اما به گفته او دعوتی برای فعالیت با آن‌ها صورت نگرفته است. حبیبیان در پایان بر اهمیت فرهنگ و هنر در هویت و ماندگاری جامعه تأکید کرده و خواستار توجه بیشتر به حمایت از هنرمندان و تقویت فعالیت‌های فرهنگی شده است.
