علیرضا داوودنژاد، کارگردان و تهیه‌کننده سینمای ایران، با انتقاد از شرایط اقتصادی سینما تأکید کرد که تولید فیلم برای کودکان و نوجوانان نباید صرفاً بر دوش بخش خصوصی باشد؛ زیرا در شرایط فعلی، بسیاری از فیلم‌ها حتی نمی‌توانند هزینه‌های تولید و تبلیغات خود را جبران کنند. او همچنین خواستار توجه جدی نهادهای فرهنگی به سینمای کودک، اضافه‌شدن «زنگ سینما» به برنامه مدارس و بازنگری در سازوکار صدور پروانه ساخت شد.
داوودنژاد: بخش خصوصی نباید برای تولید فیلم کودک ورشکست شود
این فیلم‌ساز در گفت‌وگویی درباره وضعیت سینمای کودک و نوجوان گفت پیش از هر چیز باید امکان تولید فیلم فراهم باشد تا کودکان و نوجوانان بتوانند آثار متناسب با سن و نیازهای خود را تماشا کنند. به گفته او، شرایط اقتصادی سینمای ایران به‌گونه‌ای است که تنها بخش محدودی از فیلم‌های تولیدشده در طول سال می‌توانند سرمایه اولیه خود را بازگردانند یا به سود برسند.
داوودنژاد توضیح داد حتی تعداد فیلم‌هایی که صرفاً هزینه تولیدشان را جبران می‌کنند نیز زیاد نیست و برخی آثار قادر به تأمین هزینه‌های تبلیغات خود هم نیستند. در چنین شرایطی، ساخت فیلم‌هایی با اهداف اجتماعی، فرهنگی و آموزشی به حمایت و سرمایه‌گذاری جدی نیاز دارد.
او با اشاره به مسئولیت نهادهای فرهنگی در این زمینه تأکید کرد نمی‌توان انتظار داشت سرمایه‌گذاران خصوصی مسئولیتی را که بر عهده نهادهای فرهنگی است بپذیرند و در نهایت به دلیل زیان اقتصادی ورشکست شوند.
سینمای کودک فقط به انیمیشن محدود نمی‌شود
کارگردان سینمای ایران با اشاره به تولید تعدادی انیمیشن در سال‌های اخیر، این اتفاق را مثبت ارزیابی کرد؛ اما یادآور شد که سینمای کودک و نوجوان تنها شامل انیمیشن نیست.
به باور داوودنژاد، زندگی روزمره کودکان و نوجوانان، روابط خانوادگی، دغدغه‌ها، نیازها و مشکلات آن‌ها باید در آثار سینمایی بازتاب پیدا کند. او معتقد است این موضوعات ظرفیت تبدیل‌شدن به فیلمنامه را دارند، اما تولید چنین آثاری بدون سرمایه‌گذاری و حمایت مناسب دشوار خواهد بود.
او تأکید کرد که با توجه به مشکلات اقتصادی کلیت سینمای ایران، منطقی نیست تمام بار تولید آثار متنوع برای گروه‌های مختلف مخاطبان بر دوش بخش خصوصی قرار بگیرد.
نجات سینمای کودک به بهبود اقتصاد کل سینما وابسته است
داوودنژاد درباره راهکارهای احیای سینمای کودک و نوجوان گفت برای داشتن سینمایی متنوع، شامل آثار اجتماعی، فیلم‌های مفرح، آثار تاریخی و تولیدات ویژه گروه‌های مختلف سنی، ابتدا باید وضعیت اقتصادی کل سینما بهبود پیدا کند.
او نقش دولت را در ایجاد تعادل اقتصادی برای سینما مهم دانست و گفت تحقق این هدف به برنامه‌ریزی و فراهم‌کردن مقدماتی نیاز دارد که بخش قابل توجهی از آن بر عهده دولت است.
به گفته این فیلم‌ساز، تا زمانی که تصمیم‌گیران اهمیت دانایی سینمایی و ظرفیت فرهنگی این هنر را به‌درستی درک نکنند، نمی‌توان انتظار اقدامات مؤثر داشت. سینما این توانایی را دارد که مفاهیم و آگاهی‌های موردنیاز جامعه را در قالب صدا و تصویر و به شکلی باورپذیر به مخاطب منتقل کند.
پیشنهاد داوودنژاد برای اضافه‌شدن «زنگ سینما» به مدارس
یکی از پیشنهادهای مهم داوودنژاد، اختصاص‌دادن ساعتی از برنامه آموزشی مدارس به سینما و آموزش زبان تصویر است. او معتقد است کودکان و نوجوانان باید با دنیای نور، صدا و تصویر آشنا شوند و درباره شیوه شکل‌گیری و تأثیرگذاری آن شناخت پیدا کنند.
این کارگردان ورود به جهان صوتی و تصویری را نوعی مواجهه با دنیایی متفاوت توصیف کرد و گفت دانش‌آموزان باید بدانند تصاویر چگونه ساخته می‌شوند و چگونه می‌توانند بر ذهن، باورها و برداشت انسان از جهان اثر بگذارند.
از نگاه او، سینما با ترکیب صدا و تصویر می‌تواند پیام‌ها و مفاهیم را به شکلی باورپذیر منتقل کند. بنابراین آموزش زبان سینما در مدارس می‌تواند به افزایش شناخت و خودآگاهی نسل جدید در مواجهه با رسانه‌ها کمک کند.
خانواده در شکل‌گیری هویت انسان نقش اساسی دارد
داوودنژاد در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره حضور خانواده در آثار سینمایی خود صحبت کرد. او خانواده را نخستین محیط شکل‌گیری هویت فردی دانست و گفت انسان ابتدا در خانواده جایگاه و هویت خود را پیدا می‌کند و سپس در ارتباط با جامعه، هویت اجتماعی‌اش شکل می‌گیرد.
به اعتقاد این کارگردان، خانواده به فرد امکان می‌دهد جایگاه مستقلی داشته باشد و در مناسبات اجتماعی به شناختی که از خود به دست آورده تکیه کند. او با تأکید بر اهمیت خانواده در زندگی انسان، تصریح کرد که خود را الگوی کاملی نمی‌داند، اما خانواده را یکی از بنیادی‌ترین عوامل شکل‌گیری هویت انسانی می‌شناسد.
تأثیر علاقه خانوادگی به سینما بر مسیر داوودنژاد
این فیلم‌ساز درباره علاقه اعضای خانواده‌اش به سینما گفت پدر و مادر او نیز به این هنر علاقه داشتند و در دوران کودکی، بارها درباره فیلم‌ها و بازیگران موردعلاقه‌شان صحبت می‌کردند. او معتقد است قرارگرفتن در چنین فضایی از همان سال‌های نخست زندگی بر علاقه‌اش به سینما تأثیر گذاشته است.
داوودنژاد همچنین به تأثیر علاقه والدین بر مسیر فرزندان اشاره کرد و گفت همان‌طور که علاقه یا بی‌علاقگی پدر و مادر می‌تواند بر انتخاب‌های فرزندان اثر بگذارد، علاقه او به سینما نیز احتمالاً در گرایش فرزندانش به این هنر نقش داشته است.
الهام داوودنژاد از بازی رضا و زهرا
داوودنژاد در ادامه درباره توانایی بازیگری فرزندانش صحبت کرد و زهرا داوودنژاد را بازیگری توانمند دانست. او همچنین از ویژگی‌های خاص بازی زنده‌یاد رضا داوودنژاد یاد کرد و گفت رضا در بازیگری سبک و شیوه شخصی خود را داشت و به بداهه‌پردازی علاقه‌مند بود.
این کارگردان تأکید کرد که حتی در زمینه بازیگری نیز از شیوه کار فرزندانش الهام می‌گیرد و از توانایی‌ها و روش اجرای آن‌ها می‌آموزد.
سینما نباید صرفاً در خدمت سیاست و سرمایه باشد
داوودنژاد با انتقاد از محدودشدن کارکرد هنر به خواسته‌های سیاسی و اقتصادی گفت سینما زمانی می‌تواند موفق باشد که فیلم‌ساز امکان برقراری ارتباط آزاد و مستقیم با زندگی واقعی مردم را داشته باشد.
او معتقد است اگر ارتباط هنرمند با واقعیت‌های اجتماعی محدود شود، فیلم‌ساز به‌جای مشاهده و درک زندگی مردم، ممکن است به تقلید از آثار و الگوهای دیگر روی بیاورد. از نگاه او، سینمای اجتماعی زمانی شکل می‌گیرد که فیلم‌ساز بتواند واقعیت‌های جامعه را ببیند، تجربه کند و برداشت خود را به زبان تصویر بیان کند.
داوودنژاد خواستار بازنگری در صدور پروانه ساخت شد
این کارگردان با اشاره به تغییرات فناوری و عمومی‌شدن ابزارهای تولید فیلم گفت امکانات فیلم‌برداری، تدوین، تکثیر، توزیع و نمایش دیگر مانند گذشته در انحصار گروه محدودی نیست. امروزه افراد می‌توانند با تلفن همراه یا دوربین عکاسی فیلم بسازند، آن را تدوین کنند و به نمایش بگذارند.
به اعتقاد او، با تغییر شرایط تولید و انتشار آثار، برخی محدودیت‌ها و سازوکارهای قدیمی کارایی گذشته را ندارند. داوودنژاد در همین زمینه خواستار بازنگری در موضوع پروانه ساخت شد و تأکید کرد که بحث پروانه نمایش مسئله‌ای جداگانه است.
او در پایان گفت وقتی فیلم‌ساز اثری تولید می‌کند اما از امکان نمایش آن اطمینان ندارد، با نوعی ناامنی روبه‌رو می‌شود. به باور داوودنژاد، تداوم حیات سینمای اجتماعی به فضایی نیاز دارد که هنرمندان بتوانند آزادانه از زندگی مردم الهام بگیرند و از امکان ارتباط اثرشان با مخاطب مطمئن باشند.
