مرضیه برومند، هنرمند شناخته‌شده سینما و تئاتر کودک و نوجوان و دبیر جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان، از کمبود امکانات فرهنگی برای کودکان در شهرهای کوچک و مناطق محروم انتقاد کرد. او با تأکید بر اینکه برگزاری جشنواره به‌تنهایی نمی‌تواند مشکلات تئاتر کودک را حل کند، خواستار ایجاد سالن‌های تخصصی تئاتر و فراهم شدن امکان دسترسی عادلانه کودکان به فعالیت‌های فرهنگی در سراسر کشور شد.
مرضیه برومند: از بی‌عدالتی فرهنگی رنج می‌برم
مرضیه برومند در گفت‌وگو با ایسنا درباره پذیرش مسئولیت دبیری جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان گفت که یکی از دلایل اصلی قبول این مسئولیت، دغدغه طولانی‌مدت او درباره بی‌عدالتی فرهنگی و دور ماندن کودکان از امکانات هنری است.
او معتقد است هنوز کارهای زیادی برای کودکان و نوجوانان و هنرمندان فعال در این حوزه انجام نشده است و می‌تواند در زمینه‌های مختلف فرهنگی تأثیرگذار باشد. برومند همچنین با اشاره به مشکلات هنرمندان تئاتر کودک، تأکید کرد که فعالیت در این حوزه، به‌ویژه خارج از تهران و مراکز استان‌ها، با دشواری‌های زیادی همراه است.
به گفته او، حضور دوباره در فضای فرهنگی و ارتباط نزدیک با کودکان و هنرمندان، علاوه بر اینکه فرصتی برای کمک به آن‌ها فراهم کرده، از نظر روحی نیز برای خودش تأثیر مثبتی داشته است.
چرا جشنواره تئاتر کودک به‌تنهایی کافی نیست؟
برومند با تأکید بر محدود بودن امکانات تئاتر کودک در بسیاری از استان‌ها، به وضعیت گروه‌های نمایشی اشاره کرد که با وجود فعالیت مستمر، سالن مناسبی برای اجرای آثار خود در اختیار ندارند.
او این پرسش را مطرح کرد که گروه‌های فعال تئاتر کودک و نوجوان در استان‌هایی که سالن تخصصی ندارند، در طول سال کجا اجرا می‌کنند و چگونه می‌توانند از فعالیت هنری خود درآمد داشته باشند؟
از نگاه او، نباید شرایط به‌گونه‌ای باشد که هنرمندان تمام سال منتظر برگزاری یک جشنواره بمانند تا نمایشی آماده کنند، کمک‌هزینه محدودی دریافت کنند و اثرشان را به جشنواره برسانند. فعالیت تئاتر کودک باید در تمام طول سال امکان اجرا و استمرار داشته باشد.
ضرورت ساخت سالن‌های تخصصی تئاتر کودک در شهرهای مختلف
یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مرضیه برومند، نبود دسترسی برابر کودکان به فضاهای فرهنگی مناسب است. او معتقد است کودکان در تهران و برخی شهرهای بزرگ مانند مشهد، اصفهان و شیراز امکانات بیشتری برای حضور در فعالیت‌های هنری دارند، اما کودکان شهرهای کوچک، روستاها و حاشیه شهرهای بزرگ اغلب از چنین فرصت‌هایی محروم هستند.
برومند با اشاره به مصوبه شورای عالی سینما درباره ضرورت برخورداری شهرهای بالای ۱۰۰ هزار نفر از سالن سینما گفت که در همان جلسه موضوع سالن‌های تئاتر را نیز مطرح کرده است.
او تأکید کرد که سالن سینما و تئاتر را نمی‌توان به‌سادگی جایگزین یکدیگر کرد؛ زیرا تئاتر به امکانات تخصصی مانند صحنه با عمق و ارتفاع مناسب، پشت‌صحنه، اتاق گریم و اتاق لباس نیاز دارد.
این هنرمند ابراز امیدواری کرد شورای عالی هنر نیز برای توسعه سالن‌های تخصصی تئاتر در شهرهای مختلف کشور تصمیم‌های مؤثری اتخاذ کند.
دسترسی کودکان به محتوای فرهنگی در عصر تلفن همراه
برومند معتقد است کودکان امروز به تلفن همراه و انواع محتوای دیجیتال دسترسی دارند، اما بسیاری از آن‌ها امکان حضور در مکان‌هایی را ندارند که بتوانند در آن‌ها تجربه فرهنگی و هنری مناسبی کسب کنند.
او با اشاره به نقش رسانه ملی در گذشته، یادآور شد آثاری مانند «کلاه‌قرمزی»، «خانه مادربزرگه»، «مدرسه موش‌ها» و «هادی و هدی» از طریق تلویزیون به خانه‌های دورترین نقاط کشور می‌رسیدند و کودکانی که امکان رفتن به سالن تئاتر را نداشتند، می‌توانستند با این آثار ارتباط برقرار کنند.
برومند همچنین درباره بازگشت به تلویزیون گفت که تا زمانی که درباره توقف پروژه‌ای که قرار بود برای این رسانه تولید کند، از او دلجویی و توضیح داده نشود، حاضر به بازگشت نیست. او در عین حال تأکید کرد تلویزیون را خانه خود می‌داند و با اصل همکاری با آن مخالف نیست.
تئاتر و سینما به شکل‌گیری هویت اجتماعی کودکان کمک می‌کنند
یکی دیگر از محورهای مهم صحبت‌های مرضیه برومند، نقش فعالیت‌های فرهنگی در شکل‌گیری شخصیت اجتماعی کودکان بود. او معتقد است تماشای فیلم، رفتن به سینما و تئاتر و شرکت در برنامه‌های فرهنگی، فرصت تجربه جمعی را برای کودکان فراهم می‌کند.
به گفته او، کودکان نیاز دارند در کنار همسالان خود قرار بگیرند، تجربه‌های مشترک داشته باشند، بخندند، هیجان‌زده شوند و احساس تعلق به یک گروه اجتماعی را تجربه کنند.
برومند بخشی از گرایش کودکان و نوجوانان به گروه‌های موسیقی، چهره‌های مشهور یا طرفداری از تیم‌های ورزشی را با همین نیاز به تعلق اجتماعی مرتبط دانست و تأکید کرد باید امکان شکل‌گیری گروه‌های سالم و مورد علاقه کودکان در حوزه‌های مختلف هنری و ورزشی فراهم شود.
او همچنین معتقد است نباید با کنترل و سخت‌گیری‌های بی‌مورد، انتخاب‌های کودکان را محدود کرد. خانواده‌ها و مربیان می‌توانند همراه و راهنمای آن‌ها باشند، اما باید فرصت انتخاب آزادانه علایق و گروه‌های اجتماعی را نیز در اختیارشان قرار دهند.
برنامه‌های مرضیه برومند برای جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان
برومند درباره رویکرد خود در جشنواره امسال گفت که قصد ندارد وعده اتفاقی خارق‌العاده بدهد و نمی‌تواند به‌تنهایی معجزه کند. او با اشاره به برگزاری جشنواره در آذرماه و احتمال سرمای هوا در همدان، توضیح داد که شرایط آب‌وهوایی و محدودیت‌های اقتصادی باعث شده برخی از برنامه‌های اولیه خود را محدود کند.
او گفت اولویت اصلی‌اش برگزاری جشنواره‌ای منظم، حرفه‌ای و باکیفیت است تا هنرمندانی که از نقاط مختلف ایران به همدان می‌آیند، بتوانند از برنامه‌ها و کارگاه‌های آن استفاده کنند.
برومند همچنین از همکاری هنرمندان و مدیران مختلف در برنامه‌ریزی جشنواره قدردانی کرد و گفت امیر مشهدی‌عباس، که سابقه دبیری سه دوره این جشنواره را دارد، در کنار او به برنامه‌ریزی و پیشبرد امور کمک می‌کند.
تلاش برای رساندن اجراهای جشنواره به روستاها و شهرهای همدان
دبیر جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان تأکید کرد که تماشای آثار جشنواره نباید فقط به کودکان ساکن شهر همدان محدود شود. او تلاش می‌کند با توجه به امکانات موجود، اجراهایی در دیگر شهرها و روستاهای استان نیز برگزار شود.
برومند علاوه بر اجرای نمایش در مناطق مختلف، ایده انتقال کودکان روستاهای اطراف همدان به محل برگزاری جشنواره را نیز مطرح کرد تا آن‌ها بتوانند در فضای واقعی سالن تئاتر حضور پیدا کنند و در کنار دیگر کودکان به تماشای نمایش بنشینند.
او معتقد است تجربه حضور در سالن تئاتر با اجرای نمایش در محل زندگی کودکان تفاوت دارد و هر دو شکل دسترسی به هنر باید مورد توجه قرار بگیرد.
برنامه اصلی برومند برای تئاتر کودک بعد از جشنواره آغاز می‌شود
مرضیه برومند تأکید کرد که فعالیت اصلی او و همکارانش برای بهبود وضعیت تئاتر کودک، پس از پایان جشنواره آغاز خواهد شد. او از ارائه طرحی به سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، خبر داد که در آن فضایی مشخص برای اجرای برنامه‌ها پیش‌بینی شده است.
به گفته برومند، تاکنون پاسخی به این طرح دریافت نکرده است، اما امیدوار است مسئولان اهمیت موضوع را درک کنند و برای اجرای آن همکاری لازم را داشته باشند.
او آینده کودکان را با آینده ایران مرتبط دانست و شعار جشنواره را «حال خوب بچه‌های امروز، حال خوب ایران فرداست» عنوان کرد؛ شعاری که به گفته او از محمد درویش، فعال محیط زیست، گرفته شده است.
مرضیه برومند: کودکان را وارد مسائل سیاسی نکنید
برومند در بخش دیگری از صحبت‌های خود تأکید کرد که نباید کودکان را وارد مسائل سیاسی و جناحی کرد یا از آن‌ها برای اهداف سیاسی استفاده کرد. او معتقد است کودکان باید فرصت تجربه دوران کودکی و رشد طبیعی در محیطی مناسب را داشته باشند.
او همچنین درباره اهمیت آموزش تاریخ، جغرافیا و شناخت میراث طبیعی و فرهنگی ایران صحبت کرد و گفت کودکان باید با ارزش‌های سرزمین خود آشنا شوند تا احساس تعلق و مسئولیت بیشتری نسبت به آن پیدا کنند.
از نگاه این هنرمند، ثروت ملی فقط نفت و گاز نیست؛ آب، خاک، درختان، گونه‌های گیاهی و جانوری و میراث فرهنگی و تاریخی نیز بخشی از دارایی‌های مشترک جامعه هستند. او تأکید کرد که احساس تعلق به ایران باید از طریق شناخت واقعی این داشته‌ها در کودکان شکل بگیرد، نه صرفاً با تکرار شعارها.
تأکید بر زیبایی‌شناسی در تولید آثار فرهنگی کودک
مرضیه برومند با اشاره به اهمیت کیفیت بصری آثار فرهنگی گفت کودکان امروز هر روز با تصاویر و جلوه‌های بصری متنوعی روبه‌رو هستند و تولیدات فرهنگی نیز باید از نظر زیبایی‌شناسی و جذابیت هنری در سطح مناسبی قرار داشته باشند.
او تأکید کرد که زیبایی باید در تمام بخش‌های یک رویداد فرهنگی، از پوستر و تبلیغات گرفته تا طراحی فضا و شیوه برگزاری نشست‌ها، مورد توجه قرار گیرد.
برومند درباره پوستر جشنواره همدان نیز گفت طراحی آن را دو هنرمند گرافیست، مرضیه سرمشقی و رفعت هاشمی، انجام داده‌اند. به گفته او، این پوستر بازتابی از اتفاقات تلخ مربوط به کودکان، از جمله حادثه مدرسه میناب، دارد و تأثیر عاطفی زیادی بر عوامل جشنواره گذاشته است.
با این حال، او تأکید کرد که هدف جشنواره نباید تحت‌الشعاع قرار گرفتن در فضای غم و اندوه باشد؛ بلکه این رویداد باید فرصتی برای شادی، همراهی و تجربه‌های مثبت کودکان فراهم کند.
جمع‌بندی؛ آینده تئاتر کودک به حمایت مستمر نیاز دارد
سخنان مرضیه برومند بار دیگر مسئله کمبود زیرساخت‌های فرهنگی و نابرابری در دسترسی کودکان به هنر را مطرح می‌کند. از نگاه او، برگزاری جشنواره‌های سالانه کافی نیست و برای توسعه تئاتر کودک باید سالن‌های تخصصی، امکان اجرای مستمر نمایش‌ها و حمایت اقتصادی از گروه‌های نمایشی فراهم شود.
او همچنین بر ضرورت توجه به نیازهای اجتماعی و فرهنگی کودکان، تقویت تجربه‌های جمعی، تولید محتوای جذاب و دور نگه داشتن آن‌ها از بهره‌برداری سیاسی تأکید دارد. برومند با وجود انتقاد از کمبودها و مشکلات موجود، همچنان به آینده امیدوار است و معتقد است توجه بیشتر به کودکان می‌تواند زمینه‌ساز آینده‌ای بهتر برای ایران باشد.
