لیز پیشون، نویسنده بریتانیایی کتاب‌های کودک و خالق مجموعه محبوب «تام گیتس»، هم‌زمان با پانزدهمین سالگرد انتشار نخستین جلد این مجموعه، از مسیر حرفه‌ای خود، تجربه غلبه بر نارساخوانی و راز محبوبیت شخصیت‌های داستانی‌اش سخن گفته است. مجموعه‌ای که تاکنون ۱۶.۵ میلیون نسخه از آن به ۴۷ زبان فروخته شده، همچنان مخاطبان تازه‌ای از میان کودکان پیدا می‌کند.
۱۵ سال همراهی کودکان با تام گیتس
لیز پیشون امسال دو اتفاق مهم را در کارنامه حرفه‌ای خود تجربه می‌کند: انتشار بیست‌وپنجمین کتاب از مجموعه «تام گیتس» با عنوان «تام گیتس (هنوز) معروف نیست» و پانزدهمین سالگرد انتشار نخستین کتاب این مجموعه.
بر اساس گزارش منتشرشده، کتاب‌های او تاکنون ۱۶.۵ میلیون نسخه فروش داشته‌اند و به ۴۷ زبان ترجمه شده‌اند. آثار پیشون همچنین به دنیای تئاتر و سینما راه پیدا کرده‌اند.
این نویسنده در گفت‌وگویی با گاردین گفته است باورش نمی‌شود ۱۵ سال از انتشار نخستین کتاب گذشته باشد. او اکنون افرادی ۱۹ و ۲۰ ساله را می‌بیند که با خواندن کتاب‌هایش بزرگ شده‌اند؛ اتفاقی که نشان می‌دهد مجموعه تام گیتس برای چند نسل از خوانندگان خاطره‌انگیز شده است.
راز ماندگاری داستان‌های تام گیتس چیست؟
داستان‌های تام گیتس معمولاً حول اتفاق‌های روزمره زندگی این شخصیت و رابطه او با اطرافیانش شکل می‌گیرند؛ از جمله بهترین دوستش درک، خواهر بزرگ‌ترش دلیا و همکلاسی دردسرسازش مارکوس ملدرو.
با وجود گذشت ۱۵ سال و انتشار جلدهای متعدد، پیشون تلاش کرده است داستان‌ها تکراری به نظر نرسند. او می‌گوید هر بار در آغاز نوشتن با این پرسش روبه‌رو می‌شود که این بار باید درباره چه چیزی بنویسد و چه موضوعی هنوز در داستان‌ها مطرح نشده است.
به گفته او، منبع اصلی داستان‌هایش جزئیات کوچک زندگی خانوادگی و اتفاق‌هایی است که ممکن است در خانه، مدرسه، میان دوستان یا در ارتباط با حیوانات خانگی رخ دهند. همین اتفاق‌های ساده و آشنا، زمینه‌ای فراهم می‌کنند تا هر بار داستان تازه‌ای شکل بگیرد.
پیشون همچنین توضیح داده است که جدیدترین کتاب مجموعه از اتفاقی الهام گرفته شده که زمانی برای همسرش، مارک فلنری، ترانه‌سرا و تهیه‌کننده، رخ داده است.
چرا کودکان کشورهای مختلف تام گیتس را دوست دارند؟
یکی از ویژگی‌های مجموعه تام گیتس، تمرکز بر تجربه‌هایی است که کودکان در کشورهای مختلف می‌توانند با آن‌ها ارتباط برقرار کنند. پیشون معتقد است موضوعاتی مانند رقابت میان خواهر و برادرها و اتفاق‌های معمول دوران کودکی، با گذشت زمان تغییر چندانی نمی‌کنند.
او می‌گوید در کتاب‌هایش فناوری‌های روز مانند پیامک نقش پررنگی ندارند و تلاش می‌کند به‌جای پرداختن به موضوعات محدود و وابسته به یک گروه خاص، درباره تجربه‌هایی بنویسد که کودکان مختلف بتوانند خودشان را در آن‌ها ببینند.
به باور این نویسنده، همین ویژگی باعث شده است مخاطبان در کشورهای گوناگون بتوانند با فضای داستان‌های تام گیتس ارتباط برقرار کنند.
غلبه بر نارساخوانی و شروع نویسندگی در میانسالی
لیز پیشون اکنون ۶۳ سال دارد. او در لندن بزرگ شده و در برایتون زندگی می‌کند. برخلاف بسیاری از نویسندگان، مسیر حرفه‌ای او در حوزه نویسندگی از سال‌های جوانی آغاز نشد و تا اواسط دهه چهل زندگی‌اش به‌طور جدی وارد این عرصه نشده بود.
پیش از نویسندگی، در زمینه طراحی جلد آلبوم و طراحی مجموعه‌ای از کارت‌های تبریک فعالیت می‌کرد و برای نویسندگان دیگر نیز کتاب‌های تصویری را تصویرگری می‌کرد. او شروع دیرهنگام نویسندگی را تا حدی به تجربه نارساخوانی در دوران کودکی و احساس ناامنی ناشی از آن مرتبط می‌داند.
مجموعه تام گیتس از تمایل او برای خلق اثری شکل گرفت که بتواند واقعاً به آن افتخار کند. نخستین کتاب در قالب یک دفتر تمرین طراحی شد؛ دفتری پر از نوشته‌ها و تصویرهای دست‌نویس که حال‌وهوای دفتر خاطرات داشت. همین شیوه بعدها به سبک شاخص و شناخته‌شده کتاب‌های او تبدیل شد.
کتاب‌هایی برای کودکانی که به خواندن اعتماد ندارند
بخش مهمی از مخاطبان لیز پیشون کودکانی هستند که معمولاً با عنوان «خوانندگان بی‌میل» شناخته می‌شوند. بااین‌حال، او ترجیح می‌دهد از اصطلاح «کم‌اعتماد» برای توصیف این گروه استفاده کند.
این کودکان ممکن است برای جذب شدن به داستان به عناصر بصری و تصویرهای جذاب نیاز داشته باشند. پیشون معتقد است کافی است کتابی آن‌ها را وارد فضای داستان کند؛ پس از آن، خودشان به خواننده تبدیل می‌شوند.
ترکیب متن و تصویر در مجموعه تام گیتس نیز با همین رویکرد ارتباط دارد. قالب دفترگونه و تصویرهای دست‌نویس، فضایی ایجاد می‌کند که می‌تواند برای کودکانی که با متن‌های طولانی ارتباط آسانی برقرار نمی‌کنند، جذاب‌تر باشد.
لیز پیشون هنوز قصد پایان دادن به تام گیتس را ندارد
پیشون در کنار ادامه مجموعه تام گیتس، روی مجموعه کمیک دیگری با نام «مابلز» (The Mubbles) نیز کار می‌کند. با وجود موفقیت گسترده آثارش و گذشت ۱۵ سال از آغاز مجموعه اصلی، به نظر نمی‌رسد برنامه‌ای برای پایان دادن به داستان‌های تام گیتس داشته باشد.
موفقیت نویسندگان کودک نیز ویژگی خاصی دارد؛ مخاطبان آن‌ها با بزرگ شدن از گروه سنی هدف فاصله می‌گیرند و خوانندگان تازه جایگزینشان می‌شوند. تداوم محبوبیت تام گیتس در چنین شرایطی نشان می‌دهد پیشون توانسته است گروه‌های تازه‌ای از کودکان را با داستان‌های خود همراه کند.
ترکیب طنز، تصویرگری، شخصیت‌های آشنا و روایت اتفاق‌های ساده زندگی روزمره، از مهم‌ترین ویژگی‌هایی است که به محبوبیت این مجموعه کمک کرده است؛ مجموعه‌ای که پس از ۱۵ سال همچنان برای خوانندگان کودک داستان‌های تازه‌ای دارد.
